“Ec ngadalë”: Lëvizja e re e ushqimit në Shqipëri

“Tharja e makaronave jufka nëdiell”, “glikoja e shalqinit”, “buka e misrit me djathin e bardhë”, “omeleta me kopër të egër”, ” petulla me salcë kumbulle dhe mjaltë” … Këto janë të gjitha ushqimet e shijshme të fëmijërisë të rikthyera në vëmendje nga anëtarët e lëvizjes së re për ushqimin në Shqipëri “Ushqimi i ngadaltë”.

Ajo që të intrigon është fakti që këto kujtime u krijuan nën sundimin komunist dhe e lidhim regjimin vicioz të diktatorit Enver Hoxha me supat dhe racionet e varfra. Shqipëria nuk është vetëm një vend post komunist, ajo karakterizohet edhe nga klima e saj mesdhetare, pozita e saj pranë Greqisë dhe një rrugëkalim i shkurtër përmes Adriatikut për në Itali, si dhe një bregdet i gjatë dhe fusha të pasura.

Skena gastronomike që rritet këtu synon të përfitojë nga të gjitha këto gjëra dhe të nderojë mënyrat tradicionale të të gatuarit.

Unë personalisht jam një përson që më pëlqen të degustoj ushqimet gjatë udhëtimeve të mia dhe pikërisht këta kuzhinierë që kujtojnë për ushqimet e fëmijërisë duket një vend i mirë për të filluar. Të gjithë janë trajnuar jashtë vendit, në restorantet më të mira – Bledar Kola në Pied à Terre, një restorant me 2 yje Michelin, Le Gavroche në Londër si dhe në Noma në Kopenhagen, i cilësuar si “restoranti më i mirë në botë” në vitet 2010-2014.

Të tjerët u trajnuan në Belgjikë ose Itali, si historiani i kulinarisë Armand Kikino, i cili më thotë se kur u kthye në kryeqytetin e Shqipërisë, njerëzit e pyesnin: “Ushqimi Italian që gatuan është shumë i shijshëm, po pse nuk gatuan ushqim shqiptar?”

Ishte kjo që e nxiti atë që të lexonte mbi historinë e vendit të tij dhe tashmë është Konsull Shqiptar në Akademinë Italiane të Historisë Gastronomike. Kola thotë: “Shqipërinë e dashuron vetëm kur largohesh,” dhe kjo duket tek pjatat që shërbejnë, pasi janë kthyer nga puna si emigrant përqark botës me një uri për tokën e tyre të lindjes dhe me përbuzje për imitimet e shëmtuara të disa kuzhinave duke këshilluar: “Prezenca e avokados nuk është provë që po shijon një pjatë të mirë”.

Këta shefa kanë marrë përsipër të edukojnë shijet e klientëve të tyre. Tek Mrizi i Zanave në Lezhë, restorant i cili i jep jetë poetit kombëtar Gjergj Fishta, më shërbyen shishqebab me mish të butë dhe perime të pjekura ngadalë, marrë nga kopshtet afër restorantit me fletët e gjata ende të pashkëputura.

Tek restoranti “Rapsodia” në Lezhë, shefi Alfred Marku ka kombinuar në mënyrë fantastike dhe inovative shumë ushqime të fëmijërisë së tij, por shumë larg mënyrës së gatimit në kohën e Enver Hoxhës.

Kjo nuk është për të luajtur me ushqimin tuaj, ka çështje serioze ekonomike dhe cilësore që duhen trajtuar. Marku ka krijuar 2 koperativa, një me 100 fermerë blegtoralë dhe 50 fermerë që merrën me prodhimet e tokës, ndërsa ka ndërmarrë prodhimin e djathit që të sigurojë cilësinë në furnizim.

Ushqimi më i mirë shqiptar mund të konkurrojë denjësisht me importet dhe tashmë ka zënë vend në tregjet e huaja (përshembull, sherbela shqiptare ka 70% të tregut amerikan, të gjitha gjelat e Ditës së Falenderimeve mbushur me aromë nga ky cep i Evropës Juglindore). Dhe kjo është një ekonomi që ka nevojë për të gjithë tregun e eksportit.

Cilësia shumë e mirë e ushqimeve dhe niveli i ulët i jetesës, sidomos krahasuar me standardet britanike surprizon çdo turist. Për shembull, në Shkodër, një qytet elegant, i cilësuar si kryeqyteti i kulturës i Shqipërisë së Veriut, mund të shijosh darkën në hotelin Tradita, për më pak se 15 euro për person, duke përfshirë dhe verën.

Por ka dhe shumë eksperienca të tjera gastronomike që duhen shijuar në këtë vend. Kikino thotë që asnjë turist nuk duhet të largohet nga Shqipëria pa provuar tavën, një pjatë turke, ku mishi gatuhet me kos dhe vezë në tavë, e famshme si tava e Elbasanit.

Kola ka hapur tani një restorant me tipare tradicionale, Mullixhiu (“The  Miller”) në Tiranë, por ai rekomandon Thethin, një fshat piktoresk me shtëpi të pakta të vendosura tek Bjeshkët e Namuna ku provova për herë të parë flinë, gatuar nga gruaja e shtëpisë ku qëndrova. Kikino bie dakord: Kjo është mënyra më e mirë për të shijuar ushqimin më të mirë në Shqipëri: “Turistët duhet të shkojnë në shtëpi të tilla. Mund të mos ketë mbulesa tavoline, por do të hanë pastër. Shkoni ku tabelat janë shkruar shumë keq”. Ai gjithashtu nxit vizitorët të provojnë gamën e artë të karbohidrateve shqiptare, duke i bërë jehonë thënies shqiptare për mikpritjen, “bukë, kripë dhe zemër”.

“Gëzuar”, thotë Dashami Elezi në restorantin e tij Etnik, duke ngritur një gotë dhe ne shijojmë lëngun e gazuar të shegës. Megjithatë, Elezi shijon më shumë se lëngjet e  frutave – ai është anëtar i Jurisë Botërore të Sommeliers dhe është entuziast për verërat lokale, sidomos Kallmetin, i cili tashmë eksportohet jashtë dhe që çdokush e shijon me vaktin e tij.

Ka një rilindje në pijet e tjera lokale – vera e rrushit të egër tani pjesë e “Ark of Taste”  të lëvizjes ndërkombëtare “Ushqim i ngadaltë” si dhe rakia e rrushit e ofruar në Komiteti Muzeum kafene në zemër të Tiranës. Kjo ndërmarrje e kohëve të fundit është ngritur për të përkujtuar të kaluarën komuniste – kamerierët veshin uniforma të zbukuruara me yllin e kuq.

Po mësoj nga udhëtimet dhe bisedat e mia shqiptare me këta pionierë të ushqimit dhe pijeve që revolucioni gastronomik i Shqipërisë është një tregim i vetëpërmbajtjes së thyer, si dhe i ndikimeve intriguese osmane, italiane dhe greke; është vendi ku kozmopolitët takohen me kopshte e vilave. Dhe është e shijshme.

https://www.independent.co.uk/travel/europe/best-restaurants-tirana-albania-slow-food-dining-rick-stein-a7168126.html

Nuk ka te dhena

Komento

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *.
Komenti juaj do publikohet brënda 3 orëve , nëse përdorni fjalor ofendues, komenti nuk do të publikohet nga moderatori.

Featured

Recent Posts